Digital analysis of Van Gogh
[The Press] UM-Team Postma door naar tweede ronde
Het project "Zelf Van Gogh herkennen" geleid door hoogleraar Kunstmatige Intelligentie Eric Postma, is doorgedrongen tot de tweede ronde van de Academische Jaarprijs 2007-2008. Als hij wint wil hij met zijn team een gepopulariseerde versie van zijn model maken waarmee scholieren schilderijen van Vincent van Gogh kunnen analyseren. De genomineerden voor de derde editie van de Academische Jaarprijs zijn afgelopen zaterdag bekendgemaakt in een speciale uitgave van NRC Handelsblad. Tien van de veertien Nederlandse universiteiten zijn nu nog met een team vertegenwoordigd in de competitie.
Eric Postma, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Universiteit Maastricht, werkt al een aantal jaren samen met het Van Gogh Museum. Hij ontwikkelt computertechnieken die Van Gogh-experts kunnen ondersteunen bij het onderscheiden van echte schilderijen van vervalsingen. Bepaalde facetten van de schilderijen van Van Gogh, zoals bijvoorbeeld het aantal penseelstreken per vierkante centimeter of de eigenschappen van het canvas worden met de computer geanalyseerd. Als men twijfelt aan de authenticiteit van een schilderij, kan men deze eigenschappen vergelijken met de opgebouwde kennis in het computermodel.
"Als wij de Academische Jaarprijs winnen, gaan we een website maken waarmee leken zélf schilderijen van Van Gogh kunnen analyseren", vertelt teamcaptain Eric Postma. "Met de site brengen we alfa-, bèta- en gammawetenschappen samen. We willen laten zien dat je met exacte vakken meer kunt dan alleen 'saaie' natuurkundeproefjes. De site richt zich met name op scholieren in het voortgezet onderwijs. We willen hen interesse in bètavakken bijbrengen. Dat is nodig omdat het imago van bètastudies in Nederland niet al te positief is. Veel scholieren vinden exacte vakken stoffig en suf. Dat is onterecht. Ons project is mede geïnspireerd door het landelijke programma Bèta 1 op 1 dat de belangstelling voor natuurwetenschappen en technologie wil stimuleren."
Behalve het computerprogramma om schilderijen te analyseren, geeft de site die Postma wil bouwen ook algemene achtergrondinformatie over Vincent van Gogh en over visuele waarneming van kleuren en vormen. De site zal bovendien een competitie-element bevatten. Postma: "Om de interesse te vergroten willen we een wedstrijd organiseren tussen leerlingen en scholen. Die krijgen de opdracht om te bepalen welke schilderijen echt of vals zijn. Dat mogen ze doen op basis van de technieken op de site, maar ze kunnen uiteraard ook algemene informatie over Van Gogh en zijn ontwikkeling analyseren. De winnaars van de competitie worden uitgenodigd om een presentatie te verzorgen over hun bevindingen en aanpak. Wellicht kunnen we die presentatie in het Van Gogh Museum organiseren."
De Academische Jaarprijs is bestemd voor de beste vertaling van wetenschappelijk onderzoek voor een breed publiek, onder het motto: jouw onderzoek in de hoofdrol. Het is een initiatief van NRC Handelsblad en wordt ondersteund door KNAW en NWO. De prijs bestaat uit een geldbedrag van 100.000 euro. Op woensdag 11 juni maakt de jury de winnaar bekend. De genomineerde teams kunnen hun plannen de komende maanden verder uitwerken. Hun plannen zijn beoordeeld op communicatieve kracht, originaliteit en haalbaarheid. Ook speelt de maatschappelijke relevantie een rol. Tot en met april verzorgen de genomineerde teams gastcolleges over hun onderzoek. In mei moeten ze hun uitgewerkte plan bij de jury indienen. Drie teams gaan vervolgens door naar de finale slotmanifestatie, in juni. De jury van de Academische Jaarprijs bestaat uit wetenschappers en communicatiedeskundigen.
Het genomineerde UM-Team bestaat naast Eric Postma uit twee studenten Kennistechnologie: Laurens van der Blom en Benjamin Schnieders. Namens de UM had nog een tweede team een voorstel ingediend: "Financiële markten als katalysator voor duurzame ontwikkeling". Dit team, bestaande uit wetenschappers en studenten van "the European Centre for Corporate Engagement" (ECCE) van de economiefaculteit, wilde de discussie over de rol van financiële marktpartijen bij duurzame ontwikkeling verbreden met een (Teleac) tv-uitzending voor het Nederlandse publiek, gevolgd door een nationaal tv-debat tussen het publiek en vertegenwoordigers van de institutionele beleggingssector, het bedrijfsleven en de politiek. Dit voorstel heeft helaas de tweede ronde niet gehaald.
uit: Maastricht University News - 21 januari 2008